Wyjazd za granicę, wesele, a przy chorym barku koszenie trawy. Tak część chorych z Podlasia spędzała zwolnienia lekarskie. Po trzech kwartałach 2026 r. ZUS w regionie wstrzymał i obniżył świadczenia na niemal 3,62 mln zł.

Białostocki oddział ZUS skontrolował od stycznia do końca września ponad 9,2 tys. zwolnień lekarskich. Wypłatę wstrzymano w 269 przypadkach, a zasiłki chorobowe, które nie trafiły do ubezpieczonych, warte były łącznie 283,2 tys. zł. Dużo większa kwota dotyczy zasiłków wypłacanych już po ustaniu zatrudnienia: ZUS obniżył je o 3,33 mln zł.

Reklama

Bark bolał, kosiarka nie przeszkadzała

ZUS opisał dwa przypadki z województwa z trzeciego kwartału. Pierwszy ubezpieczony wyjechał w czasie zwolnienia za granicę. Zakład poprosił jego lekarza prowadzącego o ocenę, czy to, co robił na wyjeździe, mieściło się w celu zwolnienia. Lekarz stwierdził, że mogło to zaszkodzić jego zdrowiu, i ubezpieczony stracił prawo do zasiłku chorobowego.

U drugiego kontrolerzy zapukali do drzwi. Zwolnienie dostał z powodu chorego barku, a w trakcie kontroli w domu wyszło na jaw, że bark nie przeszkadzał mu w porządkowaniu posesji i koszeniu trawy.

Według ZUS najczęściej zasiłek przepada przez pracę zarobkową, w tym prowadzenie własnej firmy. Kontrolerzy trafiają też na wyjazdy wypoczynkowe w kraju i za granicą, wesela i mecze. Niektórzy w czasie zwolnienia remontują mieszkanie, budują dom albo pracują w ogrodzie.

Do oddania cały zasiłek

Kto na zwolnieniu pracuje zarobkowo albo wykorzystuje je niezgodnie z celem, traci zasiłek chorobowy za cały okres tego zwolnienia, a nie tylko za dzień, w którym przyszła kontrola. Przy świadczeniu rehabilitacyjnym przepada cały miesiąc, w którym wykryto nieprawidłowości. Pieniądze, które już wpłynęły na konto, trzeba zwrócić.

Co wolno na zwolnieniu

Chory nie musi siedzieć cały czas w domu. Może pójść do lekarza, apteki, na badania czy rehabilitację, zrobić podstawowe zakupy albo odprowadzić dziecko do przedszkola, zwłaszcza gdy nie ma kto w tym pomóc. Warunek jest jeden: te czynności nie mogą utrudniać leczenia ani pogarszać stanu zdrowia.

ZUS dopuszcza też sprawy jednorazowe, jeśli wymagają tego ważne okoliczności. Na przykład pogrzeb bliskiej osoby, pilną sprawę w urzędzie, której nie da się przełożyć, albo podpisanie dokumentów w pracy, gdy nikt inny nie ma do tego upoważnienia. Takie czynności służbowe nie mogą jednak wynikać z polecenia pracodawcy.

Orzecznik może skrócić zwolnienie bez badania

Kontrole idą dwiema drogami. ZUS sprawdza, czy zwolnienie wystawiono prawidłowo i czy chory nadal nie może pracować. Osobno kontroluje, jak zwolnienie jest wykorzystywane. Ten drugi rodzaj kontroli mogą prowadzić także pracodawcy, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób.

Jeśli lekarz uzna, że odzyskał on już zdolność do pracy, zwolnienie zostaje skrócone, a prawo do świadczenia chorobowego przysługuje tylko do dnia badania. Co ważne, lekarz orzecznik może podjąć taką decyzję również bez bezpośredniego badania ubezpieczonego, wyłącznie na podstawie dokumentacji medycznej, która posłużyła do wystawienia zwolnienia.

Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie podlaskim

W całym kraju ZUS przeprowadził w tym czasie 318,7 tys. kontroli. Wstrzymał 15,7 tys. zasiłków na ponad 27,2 mln zł, a 98,8 tys. świadczeń po ustaniu zatrudnienia obniżył łącznie o 215,6 mln zł. Razem to ponad 242,8 mln zł.

Od stycznia zwolnienie tylko u jednego pracodawcy

Od 1 stycznia 2027 r. zmienią się zasady dla osób pracujących w kilku miejscach. Na wniosek ubezpieczonego lekarz będzie mógł wystawić zwolnienie tylko dla wybranego miejsca pracy, o ile pozwolą na to stan zdrowia i charakter pracy. Chory na zwolnieniu u jednego pracodawcy będzie mógł wtedy nadal pracować u drugiego.