Krzyżewo. Allelopatia i jej znaczenie w uprawach ekologicznych [foto]

Sokoły 07 maj 2021

Reklama

Na terenie Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian w Krzyżewie powstaje mini zagroda edukacyjna, która ma na celu pokazanie allelopatycznego oddziaływania roślin przy współrzędnej uprawie.

Uprawa współrzędna warzyw jest jedną z naturalnych metod ochrony roślin przed chorobami i szkodnikami. Polega na wspólnej uprawie różnych, odpowiednio dobranych gatunków warzyw na jednej grządce. Doskonale nadaje się do zastosowania w ogrodach przydomowych i działkowych. Produkcja warzyw w systemie ekologicznym cieszy się coraz większym zainteresowaniem i jest to zjawisko jak najbardziej pożądane. Produkcja w systemie ekologicznym jest wielkim wyzwaniem. Rośliny te musimy chronić przed chorobami i szkodnikami, co stanowi istotny problem. Znajomość allelopatii dodatniej i jej wykorzystanie jako alternatywy dla schemizowanego rolnictwa ma szczególnie duże znaczenie dla upraw ekologicznych. Zastosowanie odpowiedniego sąsiedztwa i następstwa uprawianych roślin ma w tym przypadku nie tylko znaczenie plonotwórcze, ale też ochronne – pozwala w sposób jak najbardziej naturalny przeciwdziałać chorobom, szkodnikom i chwastom. Znanym przykładem zastosowania allelopatii w walce z chwastami jest wysiew żyta zwyczajnego jako poplonu ozimego z przeznaczeniem na wiosenne przyoranie. Uwalniane w trakcie rozkładu z resztek żyta allelopatiny wywierają bardzo silny inhibicyjny wpływ na siewki takich chwastów jak: komosa biała, szarłat szorstki, chwastnica jednostronna. W regulacji zachwaszczenia upraw rolniczych i ogrodniczych z powodzeniem może być też wykorzystana gryka i słonecznik. Jako poplony silnie redukują one wschody m. in. komosy, tasznika, rumianu, perzu i szczawiu. Kiełkowanie wielu chwastów ogranicza również często stosowana przez polskich rolników uprawa przedplonowa gorczycy. Innym sposobem wykorzystania allelopatii jest stymulacja i ochrona roślin dzięki uprawom współrzędnym i sąsiadującym. Przykładem jest łączna uprawa truskawek i czosnku. Takie zestawienie skutecznie ogranicza występowanie chorób grzybowych, w tym powodującej duże straty w plonie truskawek szarej pleśni. Podobne, ale nieco słabsze właściwości grzybobójcze wykazuje też cebula. Jako roślinę towarzyszącą z powodzeniem stosuje się ją we współuprawie z truskawką, wczesną marchwią, pomidorem lub sałatą. W celu zwiększenia skuteczności allelopatycznego działania określonych roślin, wykorzystuje się też ich ekstrakty wodne. W praktyce ogrodniczej, oprócz ekstraktu z czosnku i cebuli, w uprawie warzyw, krzewów i drzew owocowych wykorzystuje się wyciągi z takich roślin, jak aksamitka, krwawnik, bez czarny, pokrzywa czy tytoń. W przypadku rolniczych upraw polowych, przykładem takiego zabiegu jest zastosowanie wodnego ekstraktu z sorga zwyczajnego do nalistnego odchwaszczania pszenicy ozimej, soi lub kukurydzy.

Zakładając taką zagrodę, chcemy pokazać, że bez chemicznych środków produkcji możemy produkować warzywa zdrowe i bezpieczne, a takich warzyw obecnie poszukujemy. Na naszych grządkach będziemy sadzić Kapustę obok sałaty, i buraka ponieważ ocieniają one glebę, przez co jej powierzchnia jest wilgotniejsza i tym samym nieatrakcyjna dla lubiących słońce pchełek ziemnych, groźnego szkodnika siewek i rozsady. Marchew i cebula, zapach cebuli odstrasza szkodnika marchwi, atakującego korzenie połyśnicę marchwiankę, a zapach marchwi odpędza szkodnika cebuli – śmietkę cebulankę. I wiele innych par warzyw które pozytywnie działają na siebie. Oprócz warzyw na naszych grządkach będą również kwiaty i zioła, które wpływają odstraszająco na szkodniki np. aksamitka, nasturcje, nagietki i bazylia.

dr inż. Jolanta Puczel
Kierownik Działu badawczo- doświadczalnego

181166577 294536102251737 1989846756044839132 n kopia