78 lat temu, w okolicach wsi Dąbrowa-Moczydły, miała miejsce heroiczna bitwa, w której żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych i Armii Krajowej Obywatelskiej stawili czoła oddziałom Armii Czerwonej, NKWD oraz Milicji Obywatelskiej. W celu upamiętnienia tamtych wydarzeń oraz uczczenia pamięci poległych żołnierzy i pomordowanych mieszkańców, odbędą się uroczystości związane z 78. rocznicą Bitwy pod Dąbrową-Moczydłami. Serdecznie zapraszamy do wzięcia udziału w tych wyjątkowych obchodach, które połączone są z Dniem Otwartym 15. Batalionu Lekkiej Piechoty w Dąbrowie-Moczydłach 1. Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej im. gen. bryg. Władysława Liniarskiego, ps. „Mścisław”.
Uroczystość 78 Rocznicy Bitwy pod Dąbrową-Moczydłami
Program uroczystości:
- 12:00 – Msza Święta w intencji Żołnierzy AKO i NSZ walczących w bitwie pod Dąbrową-Moczydłami z oddziałami Armii Czerwonej i NKWD oraz mieszkańców wsi Dąbrowa-Moczydły pomordowanych przez NKWD.
- 13:30 – Złożenie kwiatów pod pomnikiem upamiętniającym ofiary bitwy pod Dąbrową-Moczydłami
Uroczystość połączona z Dniem Otwartym 15. Batalionu Lekkiej Piechoty w Dąbrowie-Moczydłach 1. Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej im. gen. bryg. Władysława Liniarskiego, ps. „Mścisław”.
30 kwietnia 1945 roku w pobliżu wsi Dąbrowa-Moczydły miała miejsce bitwa partyzancka z oddziałami NKWD, Armii Czerwonej i MO. Żołnierze połączonych oddziałów Narodowych Sił Zbrojnych chor. Feliksa Łuniewskiego „Żbika” oraz Armii Krajowej Obywatelskiej pod dowództwem ppor. Romana Ostrowskiego „Wichra” w sile około 60 żołnierzy, podjęli próbę odbicia mieszkańców wsi Dąbrowy-Łazy aresztowanych za pomoc partyzantom.
W początkowej fazie bitwy przewagę osiągnęli partyzanci, sytuacja zmieniła się jednak w chwili przybycia posiłków, z Wysokiego Mazowieckiego przybył oddział około 65 żołnierzy MO, NKWD oraz obsługi pobliskiego lotniska z działkiem (tzw. Zenitówką). Żołnierze podziemia wolnościowego zostali zmuszeni do wycofania się. Najkrótszą drogą odwrotu była ta przez wieś Dąbrowa-Moczydły. Sowieci i oraz obecne tam również siły Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego skierowały ogień w kierunku wsi. Wspomniana wcześniej „Zenitówka” ostrzelała wieś pociskami zapalającymi powodując pożar w 18 gospodarstwach.
Już w początkowej fazie bitwy Sowieci rozstrzelali większość pojmanych (dwójce udało się uciec). Kolejne bezbronne ofiary to cywile. Najjaskrawszym przejawem bestialstwa NKWD było zastrzelenie na oczach całej rodziny Franciszka Zaremby, który w momencie śmierci trzymał na rękach 10 miesięcznego syna.
Polskie ofiary boju pod Dąbrową-Moczydłami 30 kwietnia 1945 roku:
1. Józef Jankowski (Dąbrowa-Łazy) – rozstrzelany przed walką przez żołnierzy sowieckich,
2. Stanisław Kutyłowski (Żabiniec) – zastrzelony podczas walki przez żołnierzy sowieckich,
3. NN mężczyzna, kuzyn Ignacego Sierzputowskiego (miejsce zamieszkania nieznane) – rozstrzelany przed walką przez żołnierzy sowieckich,
4. Ignacy Sierzputowski (Dąbrowa-Łazy) – rozstrzelany przed walką przez żołnierzy sowieckich,
5. Bolesław Sztyler (Klukowo) – zastrzelony podczas walki przez żołnierzy sowieckich, przedwojenny Zastępca Komendanta POW w Wysokiem Mazowieckiem, jeden z inicjatorów budowy pomnika Orła Białego w Dąbrówce Kościelnej, naczelnik Ochotniczych Straży Pożarnych w Wysokiem Mazowieckiem w latach 1920-1935.
6. Adam Zaręba (Dąbrowa-Łazy) – rozstrzelany przed walką przez żołnierzy sowieckich,
7. Franciszek Zaręba (Dąbrowa-Moczydły) – zastrzelony po walce przez żołnierza sowieckiego,
8. Stanisław Zaręba (Dąbrowa-Łazy) – rozstrzelany przed walką przez żołnierzy sowieckich,
9. Stanisław Ziemak (Dąbrowa-Łazy) – rozstrzelany przed walką przez żołnierzy sowieckich
oraz dwóch lub trzech nieznanych z nazwiska żołnierzy NSZ poległych w walce z żołnierzami sowieckimi.
Pomnik odsłonięto i poświęcono w dniu 1 maja 2022 roku. Ufundowany został przez mieszkańców gmin Szepietowo, Czyżew, Klukowo i Boguty Pianki oraz członków rodzin uczestników wydarzeń. Opiekę nad tym miejscem pamięci objął nowo sformowany 15. Batalion Lekkiej Piechoty w Dąbrowie-Moczydłach, i mieszkańcy wsi.
1. PBOT dziedziczy tradycje Armii Krajowej Obywatelskiej Wolność i Niezawisłość działających na terenie Podlasia.
UM w Szepietowie
