Kiedy dziecko złapie infekcję albo przedszkole niespodziewanie zamknie drzwi, zasiłek opiekuńczy może dostać nie tylko pracownik na etacie. Prawo do niego mają też osoby prowadzące firmę. Muszą jednak spełnić dwa warunki.
Pierwszy: przedsiębiorca musi opłacać dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Drugi: jego zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne nie mogą przekraczać 1 proc. minimalnego wynagrodzenia. Przy umowie o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe. Przy zleceniu, umowie agencyjnej i własnej działalności to wybór samego ubezpieczonego.
Z tego samego ubezpieczenia przedsiębiorca dostaje zasiłek chorobowy, gdy sam jest chory i nie może pracować. Zasiłek opiekuńczy obejmuje sytuację odwrotną: on jest zdrowy, ale musi zająć się kimś z bliskich.
Ze świadczeń z tego ubezpieczenia możemy korzystać nie tylko wtedy, gdy sami zachorujemy, ale także w sytuacji, gdy musimy zaopiekować się chorym członkiem rodziny, np. dzieckiem, małżonkiem, rodzicem, bratem czy teściową.
Katarzyna Krupicka, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS województwa podlaskiego
Świadczenie jest powszechne. Tylko w pierwszym półroczu 2026 roku ZUS w Podlaskiem wypłacił niespełna 138 tys. zasiłków opiekuńczych na łączną kwotę 21,6 mln zł.
60 dni na małe dzieci
Najdłużej, bo do 60 dni w roku kalendarzowym, można pobierać zasiłek przy opiece nad chorym dzieckiem do 14. urodzin. Ten sam limit dotyczy zdrowego dziecka do 8 lat w sytuacjach wskazanych w przepisach, np. gdy żłobek albo przedszkole, do którego chodzi, zostanie nieprzewidzianie zamknięte.
Matka i ojciec mają do zasiłku takie samo prawo, ale za ten sam okres dostanie go tylko jedno z nich, czyli to, które złoży wniosek. Zasiłek przysługuje wtedy, gdy w rodzinie nie ma nikogo innego, kto mógłby zająć się dzieckiem. Przy chorym dziecku do 2 lat ten warunek nie obowiązuje.
30 dni przy dziecku z niepełnosprawnością
Limit 30 dni w roku dotyczy dwóch sytuacji. Pierwsza to opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym w wieku od 8 do 18 lat, gdy małżonek albo rodzic, który na co dzień się nim zajmuje, nie może tego robić z powodu porodu, choroby albo pobytu w szpitalu. Druga to opieka nad chorym dzieckiem niepełnosprawnym w wieku od 14 do 18 lat.
Dziecko musi mieć orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności ze wskazaniem, że wymaga stałej lub długotrwałej opieki innej osoby i stałego udziału opiekuna w leczeniu, rehabilitacji i edukacji. Limit 30 dni nie rośnie, gdy w rodzinie jest więcej niż jedno takie dziecko.
14 dni na starsze dziecko, małżonka czy rodzica
Chore dziecko powyżej 14 lat bez orzeczenia o niepełnosprawności oraz inni chorzy członkowie rodziny, czyli małżonek, rodzic, wnuk, rodzeństwo, teściowie albo dziadkowie, to limit 14 dni w roku.
Wszystkie okresy opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny łącznie nie mogą przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym. Jeśli opieka dotyczy wyłącznie dzieci niepełnosprawnych i innych chorych członków rodziny, limit wynosi 30 dni.
Do 8 tygodni dla ojca
Osobny zasiłek, do 8 tygodni, może dostać ubezpieczony ojciec, jeśli matka w ciągu 8 tygodni po porodzie trafiła do szpitala lub innej placówki z całodobową opieką medyczną i jej stan zdrowia nie pozwala zajmować się dzieckiem. To samo dotyczy sytuacji, gdy matka ma orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji albo porzuciła dziecko. Ojciec musi wtedy przerwać pracę lub inną działalność zarobkową, żeby osobiście opiekować się dzieckiem.
Wystarczy tydzień ubezpieczenia
Przy zasiłku opiekuńczym nie ma okresu wyczekiwania.
Co ważne, zasiłek opiekuńczy przysługuje niezależnie od okresu podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Oznacza to, że nawet jeśli dziecko zachoruje już po tygodniu od rozpoczęcia przez nas pracy i będzie wymagało opieki, możemy skorzystać z tego świadczenia.
Katarzyna Krupicka, rzeczniczka ZUS
Wniosek nie złoży się sam
ZUS nie przyznaje zasiłku automatycznie. Przy opiece nad dzieckiem składa się wniosek Z-15A, a przy opiece nad innym chorym członkiem rodziny wniosek Z-15B. W zależności od sytuacji potrzebne może być też zaświadczenie lekarskie lub inne dokumenty. Wniosek można złożyć m.in. przez portal eZUS, a szczegóły są na stronie internetowej ZUS.
